RILRU HAHDAMNA (Matthaia 6:25-34)

 

 

Tunlaiah hian Depression tihte hi kan hre lar ta hle mai. Thalai hlim lo, Thalai nun hah, thalai nun beidawng, kan tamin, kan titi pawh chu lam hawi chu a tam ta hle mai. Engtin nge, Nun hlimlohna, Nun hahthlak ata chu, chawlhna kan hmuh ang. Kan thinlung hi engtin nge a chawlh ang.

Rilru Hahdamna chungchang thu ngaithla ho i la, tih hi ka duh a. Ka bialpa, ka bialnu chung thuah, ka nupui chungthuah, ka fate chung thuah, Ka inneihna tur thuah, ka hna thuah, ka Phone thuah, Bazara an thawmhnaw khai thar thuah, ka result thuah, ka examna thuah, ka hna zawnna thuah, mangan leh rilru hahna kan ngah thin.

Rilru inngaihtuah buai, rilru hah reng renga kan awm hian, tisa leh Thlarau lamah kan nih dan tur kan ni pha lo thin a ni. Engtin nge rilru hahdamna chu kan nei thei ang.

Zaninah hian, Matthaia Bung 6:25-34 thu hmang hian Rilru Hahdamna chungchang thu kan zir ho dawn a ni.

  1. Chang 25-naah chuan, Pathian Nunna min pek thu fiah takin min hrilh a. Nunna ber min pe a, Kan nunna min la zuah sak chhung, leia kan nun ve rem a tih chhung chu kan mamawh dang hi chu min pe phal em em ang tih min hrilh a ni. Nunna aia pawimawh dang hi a awm em ni? Kan Thawmhnaw te hi a ha tura berk an thih chuan enge awmzia a neih ang? Kan ei leh in turte hi a ei tur berk an thih chuan, a tawih ral mai dawn a ni.

Ngaihzawngte vanga Inti hlumte an awm thin a. An lainat awm hle mai. An han thi a, an ngaihzawngte chuan, reiloah ngaihzawng an nei a. Nupui/pasal an nei leh mai. Keimahni berk an thih chuan, a ho zo vek a ni.

Kan basic needs-ah chuan, ei tur, in tur leh silh leh fen te chu a tul ngei mai. Nunna ber min pek chuan, hetiang te chu Min pek loh phal hi rin tur a ni lo.

kan nun chhung chu kan Pathian hian, kan mamawh te hi kan mamawh dan ang zelin min pe ang tih hi I pawm phawt ang u.

  1. Chang 26-naah hian Lal Isua chuan, savate chungchang a sawi kai a. savate hian lungkham buaina leh rilru hahna an nei lo. Sap hlaah pawh, Free as Bird tih te pawh kan hmu. Zalen/zalenna entirnan sava te hi hman an ni thin a. A chhan chu, rilru hahna(worry) an nei lo a ni. Lungkham buainain min buk rih chuan, keimahni hi kan zang thei lo a, kan zalen thei lo a ni.

    Juda Rabbi Pakhat, Rabbi Simeon-a chuan, “Ka dam chhung hunah hian, Sakhi pa hi sangha zuar ka la hmu ngai lo a, sakeibaknei puakphur ka hmu ngai lo a, Sihal sumdawng lah ka hmu ngai lo a. Mahse, Lungkham nei miah lo tura enkawl an ni vek mai. Kan mamawh atana siam mah, chute khawpa ngaihtuah a nih chuan, Kei, Pathianin a rawngbawl tura a siam hi min va ngaihtuah nasa dawn em. Lungkham lo tawpin mi siam ngei ang. Mahse, kawng ka zawh sual nasa ta mai si a…Ka buai ta vek mai a ni” tiin a sawi.

    Lal Isua hian, sava te hnathawh loh a sawi tum a ni lo a. An sawi dan chuan, Chawngzawng pakhat tluka thawkrim a awm lo a ni, an ti thin. Hmuh theih loh hmalam huna buai a sawt loh zia a sawi tumna a ni ber.

  2. Chang 28-30 Inkarah hian Pangpar chungchang a sawi zui leh ta thung a. Heta a pangpar sawi hi Palestina rama Lily a ni a. scarlet Poppies leh anemones a ni. Palestina tlang letliamah ni khat an vul a…An vul chhung a rei lo na a, an vul chhung chuan, lal ropui ber hi a ropuina thuam a a inthuam ai pawhin a mawi zawk a ni. An thih chuan, mei tuah atan bak chuan a hmanna an awm thin lo a ni. Helaia a pawimawh lai tak chu hei hi a ni. Hmanlaia Israel rama an thuk hi Hluma siam a ni a. Leirawh chan chungah Hlum bawm thuk an dah a. A hnuaiah chuan mei an tuah thin a. A kang tihsat zual an tum chuan, Hnah ro thenkhat leh ram tuktinpar te hi an tuah thin a. Alo sa ta vat thin a. Chhang ur an hmanhmawh deuh te hian chute ang chuan an ti thin a ni. Nikhat chauh dam hun an nei a, a hnu lamah chuan, nuin a eirawngbawlnaa a tuah atan a hmang mai mai thin a ni. Chutiang an ni chung pawh chuan, a mawi thei ang berin Pathianin a thuam thin a ni. Chutiang khawpa pangpar dam reilo pawh a ngaihsaka a thuam mawi chuan, Mihringte hi chu min va ngaihsak nasa dawn the lul em? Nikhat chauh vul pangpar pawh chute fakaua mawia thuamtu Pathian chuan, Mihringte hi a theih nghilh angem ni? A thil siam zawng zawngte chunga chungnung ber chu..

    mawi te hi kan tum lutuk a. A bathlauin kan inthuam a. Kan thawmhnaw leh kan hmaihnawih leh a chheh velte atan hian kan lo ba ve chiam em? A rulhna lamah kan mang ang leh si em?

  3. Lal isua chuan a sawizawm zel a. Lungkham buaina te hi chu ringlo mite tih tawk a ni a. Pathian hretute tan lungkham mangan buai chiam hi a inhmeh ve lo a ni. Jentailte chuan, Pathian bum hmang leh phakar zet mai an nei a. An mangan hi a awm a ni. Ringtute erawh chuan Hmangaihnaa khat Pathian kan nei a. Pathian hmu tu, a kianga awm tawha te tan chuan lungkham mangan buai viau hi a inhmeh lo a ni.
  4. Engtin nge, Lungkham buaina chu kan hneh ang. A ram leh a felna zawng hmasak hi a ni. Heta aram tih hi, The Kingdom of God tihna a ni a. Pathian rorelna hnuaia intuk luh a. Pathian thu zawm a, a duhzawng tih hi a ni ber mai. Hausakna, ropuina, mawina, ei leh in, silh leh fen, kan thinlung duhte hi Pathian kuta kan inghaha a duhzawng kan tih chuan, min pe ngei ngei dawn a. Min pek belhchhah dawn a ni.
  5. Chang 34 naah hian, Lal isuan tunlai khawvela sum tam tak an senna ang chi chu, The art of Living chungchang a sawi a. “A tuk atan Lungkham suh u. A tuk chuan ama tan a lungkham chawp ngaihtuah chawp dawn si a. Nikhat hrehawm chu, Nikhat atan a tawk e” tiin min hrilh a ni. Vawiina kan tih tur hi tha tak main ti ila, naktuk lam lo thleng tur chu Pathianin a rel fel mai ang.

    Juda te hian heti hian an sawi thin, “Naktukin thil thalo enge a rawn thlen dawn tihah buai suh u. Vawiinah hian enge kan tawn dawn kan hre si lo. Naktuk zing ni chhuak kan hmu lo thut thei. Chuti a nih si chuan, kan tel ve lohna khawvel atan kan lo mangang ve mai mai a ni” tiin.

    Nitin mai hi a lo thlen dan anga kan hmachhawn a, kan tihtur te hi a tahtawl a, a hmatiam te te a kan tih chuan, ni tha takin kan hmang liam thei ang. Lal isuan thu min rawn chu, Nitina kan tihtur hi tha takin ti ila, kan hmalam kan hriat lawk loh chu mangang lo ila. Thil lo thleng kherlo turah chuan Buai lo ila tiin min chah a ni.

    LUNGKHAM BUAI ATTHLAKNA TE

 

  1. Lungkham buai hi a tul lo a, a tangkai lo a, a hrisel lo bawk

Lungngaihna leh lugkham buaina hian kan hun kal tawh a ti danglam thei lo a, a liam tawh miau a. Kan hun kal tawha kan tihsual te anga ti nawn leh tawh lo tur erawh chuan Fimkhur bawk ila.

kan hmalam hun (kan future) atana lungkham buai viau pawh hi a sawt lo hle. Alistar Mc Lean-a khan, a sermon pakhatah London doctor pakhat chanchin hi a sawi thin a. Chu Daktawr chu a taksa a lo zeng ta a. A khumah a mu ta reng mai a. Amaherawh chu, eng lai mai pawh chuan, a hlim reng lawi si a. A nui sang reng mai bawk si a. Mi pawhin, khawngaih enah hian an en lo hial thin a. A fate erawh chuan, an ngaisang em em thin a ni. A fapa pakhat chu, an in chhuah sanin hmun dangah a awm dawn a, nun bul atan thar dawn a ni. A fapa hnenah chuan, heti hian a sawi, “ Mama, I tih tur chu, Nangmahni dinnaah dingnghet tlat la, Mipa dik tak angina chutiangah chuan ding nghet ang che. I harsatna tawh lian ber tur chu, lo thleng ngailo tur a chu a ni, tih hi theihnghilh ngai lo ang che”, Kan hmalam hun (kan future) atana ngaihtuah buaina, lungkham buaina hi a sawt lem lo. Kan hmalam hun hi kan hlauhthawn ang em ema hlauh tur emaw, Buaipui awm a ni ngai lem lo.

 

Thil ngaihtuah ngut ngutna/veina, Hmalam hun lungkhamna ang chi hi a tangkai lo a ni mai lo a, chumi ai pawh chuan a hlauhawm zawk a. Hriselna atan pawh a tha lo. Tunlaia natna lar tak, Pumpui ulcer leh Coronary thrombocis(Heart attack) te pawh hi hetiang lungkham buaina/thil vei tlut tlutna hian a thlen thin a ni. Thil vei tlut tlut, lungkham buainain a uai rih te hi chu, an thutlukna a fim tawk thei lo a, an ngaihtuahna a dik tawk thei lo fo a, mihring nun a lo danglam ang zel a hmachhawn an thiam thin lo a ni. Thil eng pawh mai hi hmachhawn dawn ila, kan theih tawp chhuah ila. Kan theih phak bak hi chu Pathian kuta dah mai tur a ni.

 

  1. Lungkhambuaina chu a mit a del: thil lungkham lutukna chuan, leilung atanga zirtur awmte zir nachang min hriattir thin lo. Lal Isua chuan Chung leng savate en a, an hnen atanga zirturin min chah. Leilung atangin tlakchham an nei bik lo a ni. An tlakchham lohna tura eitur petu hmangaihna kha ring ve turin min duh a ni.

    Lungkhambuaina/Inngaihtuahbuaina chuan Hun kal tawh/history atangin zirlai zir tur awm reng hi a zir duh thin lo. Hla Phuahtu, a hun kal tawh a hriat rengna hmanga infuih thar thin a awm a, “Aw Pathian” tia thinlung rumin, “ ka rilru a ngui hle mai” tiin a kun tlawk tlawk lai chuan, “ Harmon Tlangte, Mizar Tlang te, Jordan ram atangte hian ka hre reng thin a che” tiin Pathian a au a. (Hei hi Deuteronomy Bungthum thua Pathianin thil a tihsak tawhna, Israel fate a hruai tawhna thu a sawi letna a ni). Harsatna a tawhin, Pathianin a lo tih tawh thinte hmang chuan a inthlamuan a ni.

    Inngaihtuah Lungngaihna hian, Hringnun zirlai zirthei loin min siam fo mai. Kan la dam a, kan lu pawh tui chungah a la awm. Chutiang a nih lai chuan, Kan harsatna paltlangte hi kan paltlang angai dawn a ni, tih miin min hrilh se kan awih lo ang. Nunah hian thil chiang tak chu, tawrh theihloh nia langte hi engtin tin emawni kan tuar chhuak a, tih theih loh ni hiala lang pawh kan ti thei mai. Mangan leh lungkham chiam hi engmah a sawt lo a ni.

  2. Lungkhamna hi a ringtu tih chi loh. Lungkham mangan buaina hi pawn lam thilin a nghawng chhuah pawh a ni chiah thin lo. Dinhmun ngai rengah hian, Mi dang chu hahdam takin, serene takin a awm a, a dang chuan, thihpui khawp deuh thawin a in ngaihtuah lungngai thei. Mahse, Thlamuanna leh Lungngaihna/lungkhamna hi thil enge maw lo thleng atang niloin, Thinlung lam atanga lo chhuak a ni.

    Kum tam tak kal tawhah khan, Isaia chuan, “Nghet taka Nangmaha innghatte chu, Thlamuang takin I awm tira” a lo ti daih tawh a ni.

    Lungkham buaina/Inngaihtuah lungngaihna aia sual lian hi chu a awm ngei. Mahse, hemi tluka kan tihtur min tih tir theilo leh thil nilo lo min tih tir thei hi chu a awm lo mai thei a ni. Lal Isuan thu min pek chu, “Naktuk atan lungkham suh u” tih a nih kha.

 

TLANGKAWMNA

Phillip Yancey-a chuan, “What Good is God?” tih bua  ziak a, khawvel hmun hrang hranga zinin, mite thil tawn atanga ziirin, kan Pathian hi rin man awm a ni tak zet em? Tihte a chhui a. A khawngaihna a pangai reng a , kan Pathian chu a rintlak a, a Rinawm reng a, mi tam takin an nunin an tawn belh zel a ni a ti a ni.

Chuvang chuan, Pathian chu ring mai ila, Amahah chuan innghat mai ila. Duhzawng kan nei thin. Eizawnna hna tha tak kan duh a, ngaihzawng-Nupui tha tak kan duh a, nun hlimna tak tak kan duh a, thil mawi leh tha tam tak kan duh a. chutiangte chu nei loin kan awm fo a. Hna examnaah thiam em em a kan inhriatin kan tling lo fo a, interview naah kan aia nawi zawk an la fo bawk a.

Ngaihzawng kan duh em em ten min then a, chhungkua natna leh thihnain min tlakbuak a. Kan duh loh anga piang hi a thleng emaw tih tur a ni fo. chutiang huna Amaha kan lawm zel chuan, Kan thinlung duhzawng hi min tihsak a duh a, min tih sak a phal bawk a. Kan Lalpa hian condition pakhat a nei a, chu chu, “Lalpa chungah chuan lawm bawk rawh” tih a ni. Lalpa chunga lawm bawkin, Amah rin a, Thil tha tih a, Rinawm taka awm a phut a ni. Chutianga kan awm phawt chuan kan duhthusam hi min tih hlawhtlin sak a min tiam a ni.

Anita thawnthuah khan, Biakzuali khan, Rina kha a star em em a. Pathian hnenah a dil a, Ka invawng thiang hlim anga, he tlangval hi ka phu a nih chuan min pe rawh a ti a. A tawpah an innei ta a.

Civil Sevice Main exam kan ziah laiin tumkhat chu LK-an, “Pa Ro, kan ta tur a nih chuan kan tlangpurh mai ang ti raw” a ti a, chu chu ka hrereng thin a, kan ta tura Pathian ruat leh kan duh zawng te chang ngei tur chuan , Sam 37-in a sawi angin, Pathianah innghat ila, Amah en tlat ila, amahah lawm zel ila. Kan duh min pe anga, Thlamuanna min pe bawk ang.

 

Mizo tlangval lehkhathiam hmasa, lehkhathiam thei tak mai Lalnuntluanga chuan M.Sc a zir dawnin, Radio Physics and electronics leh pure mathematics-ah dilna a theh lut a. A duh zawk tak chu, Radio Physics a ni. Pure Mathematics zir tur a lak a ni ta a. A tui lo hle chungin a zir ve ta zel a. Chu Tlangval chu CKTP General Secretary te pawh lo ni tawhin, Education Department-ah director a nih laiin, a bansana tuipui ralah Missionary-in a kal ta a ni.

MSc a zir dawna a duhloh zawk zir tura laka a ni kha, a tirah chuan lawm lo hle mah se, a hnu lamah a ngaihtuah let chuan Pathian hruainaah chuan a lawm ta hle zawk a. A duh zawk kha lo zir thei se chu, “Lalpa lak ata ka tawlh bo ang” a ti! Lalpa Pathianin A lak ata a vah bo lohna turin a kawng a lo ruatsak reng mai a lo ni.

Kristian Hlabu-a “Ka thinlungah Muannna, He khawvel hriat ngai loh” tih leh, “Pathian hmangaihna ropui zia” tihte hi ama lehlin a ni. Tun hnuah hian Upa LN Tluanga tia hriat lar a ni ta a ni. “Kan duhdan ni loin, A duhdanin min kaihhruai a. A hnen ata kan lo bo lo mai mai thin a lo ni

Kan duhdanin khawvel hi Virtir kan tum a. Kan duhdanin Pathian te pawh hi hna tawh tir kan tum thin. A kutah innghat ila, A duhdanin nung ila. Kan lungkham thin zawng zawngte min pe anga. A bak pawh min pe dawn a ni.

 

Stuart Hamblen-a chuan Hla mawi tak mai a Phuah a. “naktuk lo thleng tur chungchang ka hre lo” (I don’t know about tomorrow) tih a ni a. A thunawnah chuan heti hian a ti

Naktuk chungchang thu hi ka hre lo deuh vek mai
Thil lo thleng tur pawh hriat thiam reng ka nei lo e
Naktuk chunga thuneitu erawh ka hria a,
ka nun chelha min vengtu pawh ka hria a ni”

“Naktuk atan lungkham suh u” tih hi I hre reng ang u.

Lalpan a thu malsawm  rawh se.

 

 

Published by

admin

Ka hunawlah lehkha ka ziak thin.

One thought on “RILRU HAHDAMNA (Matthaia 6:25-34)”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *